PDA

View Full Version : Lajme Nga Kultura


Naki
04-06-05, 21:41
Nderim

Kadare triumfon ne Londer mbi nobelistet


Mes 18 kandidatesh u vleresua dje(2 Qershor 2005) me cmimin "Man Booker International Prize"

Nga Londra
Muhamed Veliu
Gazeta Shqiptare



Ismail Kadare eshte vleresuar dje pasdite me cmimin prestigjoz "Man Booker International Prize 2005". Mes 18 shkrimatreve me ne ze te botes, si Gabriel Garcia marquez, Milan Kundera, Gunter Grass, etj, shkrimtari shqiptar eshte zgjedhur nga anetaret e jurise se kesaj gare letrare te pervitshme si fitues i ketij cmimi. "Man Booker International Prize", eshte nje cmim i themeluar ne boten anglofone nga shoqata e shkrimtareve Britanike, Irlandeze dhe e vendeve te Kommonwealthit qe prej vitit 1969. Por ne vitin 2002 nga "Booker Prize" ai mori emertimin "Man Booker International Prize" dhe i ndahet nje elite te zgjedhur shkrimtaresh nga e gjithe bota, vepra e te cileve eshte e shkruar ose e perkthyer ne gjuhen angleze. Ismail Kadare 69 vjec u nderua me kete cmim jo per ndonje veper te vecante, por per teresine e punes se tij si shkrimtar. Ndersa jurise se ketij konkursi nder shume vepra te autorit i kane bere pershtypje novelat "Prilli i thyer" dhe kryevepra e tij "Gjenerali i Ushtrise se vdekur".

Vleresimi

Per here te pare qe nga krijimi i ketij cmimi, juria angleze kete vit ka bere nje perjashtim ne perzgjedhjen e fituesit. Sipas jurise se sivjetme, e cila ka anoncuar fituesin mbasditen e djeshme, mesohet se kriteri i vleresimit ka qene kontributi i nje autori nga cdo vend i botes, i cili ka dhene nje kontribut te vecante ne pasurimin e letersise boterore. "Ismail Kadre eshte nje shkrimtar, i cili le gjurme ne te gjithe kulturen, histotrike, folklorike dhe politike te vendit te tij. Ai eshte nje shkrimtar universal, i cili shkruan histori qe datojne prej nga koha e Homerit", shprehet profesori John Carey, kryetari i jurise se perbere nga novelisti dhe editori Alberto Manguel si dhe akademiku njekohesshit shkrimtari Azar Nafisi. Kur u shpallen kandidatet e ketij cmimi ne muajin shkurt, kryetari i jurise Carey u shpreh i entuziazmuar per 18 kandidaturat e ketij vitit. "Per ne keta jane 18 autore, tek te cilet kombinohet vecantia dhe universaliteti dhe na kujtojne perhere kenaqesine e parezistueshme te te lexuarit"
Ne rradhen e kandidateve qe synonin vleresimin me kete cmim per vitin 2005 ishin shkrimtare si Margaret Atwood nga Kanadaja, Saul Bellow po nga Kanadaja, Gabriel Garcia Marquez, nga Kolumbia, Gunter Grass nga Gjermania, Stanislae Lem nga Polonia, Doris Lessing nga Britania, Ian McEwan po nga Britania, Naguib Mahfouz nga Egjipti, Tomas Eloy Martinez nga Argentina, Cynthia Ozick nga SHBA, John Updike po nga SHBA Antonio Tabucchi nga Italia, etj.

Falenderimi

Menjehere pasi eshte njoftuar per kete vleresim, shkrimtari Ismail Kadare eshte shprehur se "ndjehem thellesisht i nderuar nga fitimi i cmimit "Man Booker International Fiction Prize 2005". Kadare ne komentin e fitimit te cmimit nuk ka harruar te anashkaloje poziten gjeografike te vendit te tij pavaresisht se ai qe prej vitit 1990 jeton ne France. Duke patur parasysh imazhin negativ te Ballkanit dhe ballkanasve, te zhytur ne shekuj mes konfliktesh, Kadare ne letren falenderuese drejtuar jurise se ketij cmimi komenton kete pozite aspak favorizuese per Ballkanin, duke shpresuar ne nje te ardhme paqesore per kete rajon te nxehte. Ismail Kadare prej disa vitesh eshte kandidat per cmimin e madh "Nobel", i cili kap nje vlere prej 1 milion dollaresh. Por ai eshte vleresuar edhe ne ballafaqime te tjera letrare ne arenen nderkombetare. Ne Shqiperi shkrimtari Ismail Kadare ka fituar pothuajse te gjithe cmimet letrare ne te dy kohet. Ai eshte fitues i "Pendes se Arte" si dhe mban titullin e larte "Nderi i kombit". Kadare eshte anetar i Akademise Franceze dhe eshte perkthyer ne shume gjuhe te botes.

"Kane mberritur kohe ndryshimesh ne Ballkan"

Kadare i dergon leter falenderimi jurise Letersia e tij u ngjiz ne Ballkan. Ne kete rajon te nxehte shkrimatri Ismail Kadare lindi, u rrit dhe shkroi libra qe i kapercyen kufijte e ketij gadishulli mbushur me konflikte e luftra. Ne letren e tij derguar jurise britanike qe e vleresoi me cmimin "Man Booker International Prize", Ismail Kadare theksoi disa prej shqetesimeve te tij mbi kete vend.
"Une jam nje shkrimtar nga Ballkani, nje pjese e Europes, e cila per nje kohe te gjate ka qene nje lajm ekskluziv per pandershmeri humane, konflikte armesh, luftrash civile, spastrime etnike e keshtu me radhe." Por, shkrimtari i njohur beson se ky opinion per Ballkanin ne pergjithesi dhe per vendin e tij Shqiperine ne vecanti, ndersa vitet kalojne do te nise te ndryshoje ne syte e Europes dhe do te ndertohet nje imazh krejt ndryshe. Ne letren e tij Kadare shenon se ka ardhur koha e ndryshimit. "Besimi im i madh eshte se tani e tutje Europa do te kuptoje, qe ky rajon ne te cilin ndodhet edhe vendi im Shqiperia, mund te jape edhe lajme te llojit krejt ndryshe nga ato te derimetanishmet, dhe ne te njejten kohe te behet nje burim lajmesh per arritje ne fushat e artit, te letersise dhe civilizimit". Ndersa lidhur me vleresimin qe kjo juri dha per vepren e tij shkrimtari Ismail Kadare u shpreh se "do te deshiroja ta pranoja kete cmim, me te cilin jam nderuar si nje konfirmim qe konfidenca dhe shpresat e mia nuk jane vendosur gabim.



--------------------------------------------------------------------------------

Interviste e shkrimtarit Ismail Kadare per Zerin e Amerikes pas marrjes se cmimit.
Zeri i Amerikes: Zoti Kadare, ju jeni shkrimtari i pare, qe fitoni kete cmim mes shume emrave te njohur. Cfare nenkupton ky cmim per ju?

Ismail Kadare: Ka qene nje kenaqesi per mua. Nje cmim do te thote nje vleresim. Gjithashtu eshte kenaqesi ideja qe do t段 gezoje lezuesit e mi kudo qe te ndodhen.

Zeri i Amerikes: A mendoni se cmimi i sotem do t男u ndihmoje edhe per cmimin Nobel ne letersi, per te cilin ju keni qene vazhdimisht kandidat gjate viteve te fundit?

Ismail Kadare: Kete sinqerisht nuk mund ta them. Nuk e di, mund te them nje hamendje te gabuar, nuk e di. Zeri i Ameries: Ne komentet e para pas cmimit te sotem, ju u shprehet se cmimi do t段 jape botes nje perspektive te re per Ballkanin, jo vetem si rajon trazirash e tensionesh, por edhe si prodhuesh arritjesh ne art dhe letersi. Megjithate eshte disi veshtire te shkeputesh nga njoftimet e dites nga ky rajon, sic eshte per shembull, rasti i zgjedhjeve ne Shqiperi, kur komentet e vetme qe degjohen nga komuniteti nderkombetar jane shqetesimet per zhvillimin e tyre te parregullt? Ismail Kadare: Po kjo eshte krejtesisht e vertete. Prandaj kur me pyeten nga Londra per pershtypjet e para thashe pikerisht kete gje: qe do te me pelqente sikurse te gjithe shqiptareve, sikurse gjithe ballkanasve, qe nga kjo zone e botes, te mos vijne vetem njoftime te hidhura dhe lajme qe te ngjethin mishte, por te vijne edhe lajme te gezuara. Arti gjithmone jep lajme te gezuara. Pavaresisht qe andej vazhdojne te vijne keto lajme jo te mira, prapeseprape nje prurje artistike si ky cmim, nje gezim, nje feste artistike, do te arrije t段 zbuse, t段 drejtoje mendjet e popujve te Ballkanit, ne gjera me te thella, me te qendrueshme, me pak pasionante, ne kuptimin e keq te fjales, se sa politika. Prandaj une e kam kete besim dhe mendoj qe ndonese kultura e ben aksionin e saj shume ngadale, e ben ne menyre te sigurte, shume me te sigurte se politika.

Zeri i Amerikes: A jeni optimist per kulturen ne Shqiperi sot?

Ismail Kadare: Po jam optimist, pavaresisht. Kultura shqiptare sot ka probleme shume te veshtira, vecanerisht ajo ka keqkuptime jashtezakonisht te veshtira. Por ato do te kapercehen, jane nje lloj takse qe paguhet gjithmone ne prag te ndryshimeve te medha.

Zeri i Amerikes: Kosova po ashtu do te jete kete vit ne qender te vemendjes. Por ndersa po afrohet momenti qe shqiptaret e kishin pritur prej kohe, nje raport i fundit, i Grupit Nderkombetar te Krizave, ve ne dukje se, si per ironi, nje nga problemet kryesore qe duhet te kaperceje Kosovea sot eshte edhe percarja mes vete shqiptareve.

Ismail Kadare: Mendoj se pavaresisht se ne nuk na pelqen, duhet te jemi te ndergjegjshem, se ne shqiptaret, te gjithe, e kemi semundjen e percarjes jashtezakonisht te forte, por kete semundje jemi te detyruar ta perballojme. Por per ta perballuar, duhet ta njohim dhe ta pranojme. Eshte nje nga cenet e kombit shqiptar, nje cen i cili nuk mund te ndihmoje lirine e shqiptareve, s知und te ndihmoje pavaresine, s知und te ndihmoje sigurine e tyre. Prandaj une mendoj, se nuk duhet te na vije keq qe na e ve bota ne dukje, perkundrazi, duhet te na vije keq, qe bota vazhdon te na veje ne dukje dicka, qe ne nuk arrijme ta korrigjojme, qe nuk arrijme ta ndreqim.

ARVANITI
04-06-05, 22:02
Shkrimtari Ismail Kadare flet pas marrjes s 輓imit 溺an Booker Internatioal Prize


典 lexosh Kadaren sht si t shohsh lavjerrsin e historis t lkundet lart e posht. Nj koment q vjen nga e prditshmja 典he Guardian, nga bota aglishtfolse e cila e inaguroi dhnien e 輓imit 溺an Booker International Prize duke ia akorduar at shkrimtarit shqiptar Ismail Kadare. Ndrsa n Tiran, n vendin e tij, prej kohsh sht nisur nj 都ulm frontal n ndonj media, kundr shkrimtarit. Ndrsa Kadare e cilson marrjen e 輓imit si besim dhe shpres se nj dit do vijn lajmet e bukura nga Ballkani i etheve dhe turbullirave. 摘 mora kt 輓im si nj shenj besimi pr vendin ton, pr popullin ton, edhe pr popujt tan fqinj. N fund t fundit ne jetojm n nj zon t bots ku marrim bashkrisht at turpin kur bjm gjra t turpshme, dhe prandaj bashkarisht duhet t luftojm pr t hequr njollat q na ka vn bota, pohon shkrimtari pr 鉄hekullin.
Nuk beson se marrja e ktij 輓imi po e 輟n nj hap m afr Nobelit dhe paralajmron daljen n vjesht t romanit m t ri. Nj roman i vogl pr adoleshencn e nj shkrimtari, dhe formimin e tij si qenie artistike.


Zoti Kadare, ju urojm pr 輓imin. ヒsht pritur me entuziazm dhe nga lexues, sidomos shqiptart n bot, t cilt komentojn se ndihen krenar pr identitetin shqiptar t shkrimtarit t tyre. Ju si e prjetuat

ヌdo vlersim ka dy an. E para sht gzimi i drejtprdrejt, gzimi i tij personal, gzimi krijues, gzimi q u 輓ua vepra e tij dhe mnjher pas tij, n mnyr automatike sht gzimi q ai u jep lexuesve t vet. ヒsht nj gzim shum i madh, i ndar nga t tjert, sepse shkrimtart dhe lexuesit kan nj lidhje t vazhdueshme, misterioze, nj lidhje q nuk shterron kurr. N kt kuptim kam ndier nj gzim q lexuesi shqiptar e merr kt gj si nj gzim privat, personal, t tijin, e merr si nj gzim, si t thuash, t shtpis, t familjes.

Mendoni se po shkoni nj hap m afr Nobelit, pr t cilin ju jeni kandidat prej disa vitesh?

Hapat drejt Nobelit jan shum t paparashikueshm. ヒsht pak a shum si ndjenja e hapsirs tek Kafka q sht e paprcaktuar mir: sht prpara, mbrapa, anash, djathtas, majtas. Sinqerisht, un nuk mendoj asgj, se sht vrtet nj gj q nuk mund ta parashikosh. Gjith prvoja e 輓imit Nobel sht e till q nj pjes e madhe e fituesve kan qen t paparashikueshm.

Shtypi britanik, si e prditshmja 典he Guardian ju cilson 渡j shkrimtar unik. Sipas jush, kur nj shkrimtar sht nj z unik n letrsi?

Duket si nj fraz e thjesht. Ky sht nj vlersim shum i madh pr nj shkrimtar. Nuk dua t hiqem modest, ky sht nj kompliment shum i madh. Unik quhet nj shkrimtar q krijon nj vend q mungonte, q s庭sht. T gjitha prcaktimet 都hkrimtar i madh, 都hkrimtar i shklqyer jan epitete q kan vlerat e tyre.

Zoti Kadare ky 輓im iu jepet shkrimtarve t gjall, bashkkohor, madje Saul Bellow doli nga kjo list, sepse u nda nga jeta dy muaj m par. Si mendoni, 迺lidhje ka letrsia me bashkkohsin?

Un nuk mendoj se 輓imi u jepet shkrimtarve t gjall ngaq ka nj rezerv pr ata q shkojn. Shkrimtart, sipas fuqis s veprs s tyre, mbeten t gjall aq sa i mban vepra e tyre, jo aq sa i mban jeta e tyre, qelizat e tyre lndore. N kt rast dhe gjithmon 輓imi jepet pr t gjallt. Ka dhe t tjera forma, modele vlersimi pr ata q s男etojn m. Kjo familje shkrimtarsh q paraqiti 釘ooker Prize ka qen e zgjedhur n mnyr shum fine, shum t men輹r dhe ky sht mendimi i prgjithshm. Natyrisht ka edhe 輓ime t rangut m t lart, po kjo sht nj przgjedhje e ve軋nt, n nj kuptim parimor, t thell gjithashu, do t thosha un.

N vlersimet pr vepra dhe autor e tyre, kandidat pr 釘ooker Prize, bn prshtyje mungesa e komenteve apo prcaktimeve t natyrs politike. Ju si do ta komentonit kt aspekt mungues?

Un nuk do ta quaja aspekt mungues. Prkundrazi, e quaj aspekt pikrisht, realist, shum i vrtet, sepse shumica e t ashtuquajturave vlersime politike pr shkrimtart, kalojn disa koh dhe dalin false zakonisht, dalin se s談an pasur t drejt, dalin se kan qen spekullime, dalin q kan qen t arranxhuara nga rrethe t caktuara. Ka shum shkrimtar, edhe tek kjo list ka nga ata q kan vuajtur nga akuza politike, kryesisht t fabrikuara, t strholluara, kryesisht t krijuara nga arsye joletrare. Prandaj nj juri joserioze nuk merret me to. Prvoja e gjat njerzore ka nxjerr se sa t pathemelta jan nj pjes e tyre, madje fjala e sakt do t ishte, se sa t kota jan ato prpara veprs s shkrimtarit e cila sht radiografia m e mir e tij. T gjitha t tjerat jan vetm fyerje thashethemaxhinjsh. Pr fat t keq, bota i njeh, i ka njohur gjithmon dhe do t段 njoh me sa duket dhe nj koh shum t gjat.

Meqense jemi n kt pik. Ndrsa n botn anglishtfolse ju bhej ky vlersim, n Shqipri deri dje, ju ka ndjekur 渡j sulm frontal n nj t prditshme shqiptare, prpos disa komenteve nga shqiptar q nuk e aprovonin 輓imin dhn Kadares shfaqur n faqen zyrtare t 釘ooker Prize賠 Cili sht komenti juaj.

Un nuk e quaj 都ulm frontal kt, sepse do nderoja fjaln 都ulm dhe do nderoja fjaln 吐rontal, e cila nuk ka ndonj gj pr t置 nderuar. Por ky i ashtuquajtur 都ulm frontal, sht nj lloj pa軋vureje, nuk do t gjeja fjal normale pr ta cilsuar. Pr fat t keq, kjo sht bota jon shqiptare q bhet shkak disa her q vendet e tjera t na shohin me pr輓im. Kjo tregon nj munges zotrimi absolute. Domethn, q nj gazet mund t jet kundr nj shkrimtari q nuk e plqen, dakord, por q t bj shkrime, t段 adresohet jurive ndrkombtare dhe autoriteteve q t mos marr ky shkrimtar shqiptar 輓im, - pra nj gazet shqiptare dhe n Shqipri ka ndodhur disa her kjo - sht di輒a shum e rnd, e neveritshme. Por nga ana tjetr, q kjo gazet t propozoj se ky shkrimtar duhet hedhur n er me dinamit, kjo sht monstruoze, makabre. Edhe kt un do ta quaja nj gj q del nga rendi i gjrave. Ajo q sht shqetsuese n kt rast, sht heshtja e shtypit tjetr shqiptar, q duron nj gj t till, nj munges qytetarie, nj munges solidariteti minimal q duhet t ket midis kolegve. Dhe shkrimtart e tjer heshtin e vshtrojn kt histori, sikur t bnin sehir krimin n nj shesh. Kjo sht turpi mendoj un, i jets son letrare sot, sht nj nga turpet e jets son kulturore sot, kjo heshtje prpara ligjit, heshtje prpara t vrtets. Kjo tregon nj burracakri shum t madhe t shoqris son. Njerzit jan gati t vriten pr hi軾j, por shum rrall hyjn n koflikt pr gjra parimore. Sejment ngrihen dhe luftojn pr padront e tyre q jan n partit politike, por ata nuk hyjn n luft parimore, pr t mbrojtur kolegt e tyre. Nuk ndodh gjkundi n Evrop nj gj e till. Kjo sht nj nga turpet tona.

Ju deklaruat para dy ditsh se do t donit ta merrnit kt 輓im si konfirmim t besimit dhe shpresave q nuk u gabuan. N 迺kuptim?

N fakt sht br prkthim pas prkthimi, ajo deklarat. Un kam pohuar se jam nj shkrimtar nga Ballkani Perndimor nga i cili vijn zakonisht lajme jo t bukura, shqetsuese, t kqija. Dhe un kam pasur gjithmon dshir q t vij dita q t vijn lajme t gzueshme, kulturore. Kt 輓im un e quaj si nj konfirmim t besimit q kjo juri pati pr kt pjes t bots, q fatkeqsisht ende sht n shqetsime, n turbullir. E mora kt 輓im si nj shenj besimi pr vendin ton, pr popullin ton, edhe pr popujt tan fqinj. N fund t fundit ne jetojm n nj zon t bots ku marrim bashkrisht at turpin kur bjm gjra t turpshme, pra e marrim bashk at t keqe dhe prandaj bashkarisht duhet t luftojm pr t hequr njollat q na ka vn bota.

Keni shkruar pr gati gjysm shekulli. Si e shihni letrsin tuaj n raport me letrsin q po vjen dhe traditn shqiptare?

Une besoj se mosha e letrsis shqiptare sht e till q praktikisht nuk krijon shkputje t ktij lloji. Letrsia shqipe ka nj mosh nj shekull e gjysm, ajo artistike ka nj mosh shum t re. Dhe tek popujt e Evrops nuk ka ndonj mosh shum m t madhe. Letrsia artistike, proza artistike, n prgjithsi, sht e re. Kshtu q nuk lejon q t bhet nj ndarje, nj largim i asaj q quhet letrsi moderne, klasike, tradicionale. Pak a shum ato jan bashk, jan t prziera me njra-tjetrn, jan si shtpit e nj fshati q kan krijuar nj bashksi. Ato kan nj shkrirje krejt t natyrshme, pavarsisht nga ndryshimi i rendit politik. Mendoj se ky sht nj keqkuptim i ngatrrimit t letrsis me rendin politik. Ne jemi ende t obseduar nga politika, pra duam t transferojm rendin n letrsi sipas modeleve t rendit politik. Nuk mund t ekzistoj nj gj e till n letrsit serioze.

Thuhet se nj nga gjrat e fundit q keni shkruar lidhet me fmijrin. Prse bhet fjal?

ヒsht nj roman i shkurtr, i dendur. Besoj do ta botoj n Shqipri nga vjeshta.
Jan gjra q lidhen me adoleshencn e nj shkrimtari dhe me formimin e tij si qenie artistike.

Naki
28-07-05, 20:18
Zbulohet nj statuj e shek. III n Butrint Kultur

Arkeologt shqiptar thon se kan zbuluar n qytetin antik t Butrintit, n Jug t Shqipris nj statuj mermeri q i prket shekullit t tret pas Krishtit. Arkeologu i Qendrs Arkeologjike t Sarands Dhimitr ヌondi tha se statuja n prmasa relativisht t mdha sht punuar me mjeshtri t lart dhe ka zbukurime t jashtme mjaft interesante.


ヌondi tha se ende nuk sht gjetur koka e statujs pr t dal n komente lidhur me figurn historike s cils ajo i prket. Statuja u zbulua n Forumin e qytetit antik ku jan gjetur m par edhe statuja prej mermeri t disa figurave t antikitetit t cilat ruhen sot n Muzeun Arkeologjik t Butrintit.


RTK 15/07/2005 09:21:55

Gentiani
06-09-05, 20:42
BASHKヒBISEDIM ME FITUESIN E ヌMIMIT NOBEL: "Nヒ BRUKSEL ASKUSH NUK E DI SE KU PO SHKOJMヒ"

Saramago: "Dhe e quajn Bashkim"

Hoz Saramago, nj prej shkrimtarve - filozof m t mdhenj europian, nuk i beson ksaj Europ, bile ka frik prej saj. Hetues i apasionuar i historis, thot: "Pr t br inventarin e rrnjve europiane do t duhej nj pyll i tr". Ateist me rregull moral dhe ndjenj t thell t s shenjts, thot: "Nuk mund t prjashtohet q pas nja pesdhjet vjetsh Europa t prgatitet t bhet muslimane". Armik i jotolerancs dhe i pabarazis, thot se shikon t profilohet "jotoleranca m gjakatare". Sizmograf i ndjeshm i politiks, thot se Europa sht pa lider: "Kemi t bjm me nj mas politikansh q jan vulgar sa nuk ka ku t shkoj m".

Portugez i rritur n Lisbon, thot se portugezt nga Europa kan pasur shum par dhe i kan "harxhuar gjallrisht". Intelektual marksist i impenjuar, thot pr kolegt e tij europian: "Ka shum heshtje nga ajo an". ヒsht melankolik dhe i hidhur mjeshtri luzitan, por e ka pranuar menjher t drguarin e La Stampa pr t'i rrfyer "Europn time". N rifuxhon e tij spanjolle n Lanxarote, shtpi e ult me ngjyr t hapur mbi tokn kafe e errt t ishullit, shikon vullkanet dhe detin e Kanarieve. I gjat, elegant, teksa prgjigjet shkmben buzqeshje me bashkshorten Pilar, andaluziane bukuroshe nga Sevilja tridhjet vjet m e re se ai. Duhet t jet ajo e qeshur q i ka rindezur ironin e kolauduar.

Hoz Saramago, kjo Europ nuk ju plqen?

"ヒsht pothuajse kaosi. Asnj n Bruksel nuk e di se ku shkon Europa, kufizohet t lundroj pr t mos humbur nga shikimi bregun. Nga ana tjetr, vendet ndodhen t gjitha prpara pamundsis pr t zgjidhur kuadratimin e rrethit q do t thot t mbrosh sovranitetin tnd dhe njkohsisht t duash t prfitosh nga 軼o zvoglim i sovranitetit t partnerve t tyre. Qndrimi m i zakonshm sht t shtiresh se je solidar me t tjert pr t'i kamufluar m mir objektivat e tu kombtar".


Sipas jush, cili sht gabimi m i rnd i Europs?

"Gabimi m i rnd i saj, mkati i saj origjinal, sht q ka besuar se do t arrihej t bashkohej politikisht trsia e vendeve europiane npr rrugn e ngusht t prshkuar nga ekonomie, domethn nj disiplin burokratike e forcave ekonomike t kontinentit. Porr kshtu jan ln menjan problemet sociale t pranishme n 軼o moment dhe duke dhn prov t nj mungese totale largpamsie respektivisht problemeve q do t jen pasoj e drejtprdrejt ose jo. Rezultati paradoksal sht evident: t krijohet prshtypja se Europa e djeshme, pavarsisht konflikteve, pavarsisht luftrave, t luftrave t prjetshme pr hegjemoni mbi kontinent, ishte m shum Europa nga sa nuk sht tani".


Dhe problemi m i rnd?

"Problemi imediat m i rnd, sipa mendimit tim, sht zgjerimi i Bashkimit Europian, ashtu si sht konceptuar dhe realizuar. Edhe njher akoma sht dhn prova e nj mendjelehtsie t pafalshme. Muret e ndrtess jan akoma prgjysm dhe vrapohet pr t vn 軋tin... Dhe, me 70 milion banort e saj, ja Turqia q pret".


Rruga e sigurt pr nj Europ t besueshme?

"Nxitja e nj debati t vrtet n shkall europiane, apelimi i vetdijes civile s qytetarve, mospasja frik nga kontradikta, reflektimi pr t vendosur m mir, luajtja me inteligjencn. Dhe, dora dors q ecet, braktisja e nj publiciteti elementar dhe nganjher grotesk q nuk arrin t bind asknd".


Si i gjykoni lidert europian? Ka ndonj q e shikoni m t denj pr kt emr?

"Jo, nuk ka lider n Europ. Kemi t bjm m nj mas politikansh q m vulgar nuk ka si t bhen, q nuk jan n lartsin e posteve t tyre. Arrivist, pothuajse gjithmon".


ヌfar roli ka Portugalia n Bashkimin Europian?

"Nj rol shum t vogl, si sht e zakonshme prej tre apo katr shekujsh".


ヌfar i kan dhn Europs portugezt? ヌfar kan pasur prej saj?

"Nqoftse i kemi dhn vrtet di輒a Europs, i takon ksaj t fundit ta thot. Pres opinionin e saj. Prsa i prket asaj q Europa na ka dhn, prgjigjja sht shum e leht: shum par q ne i kemi harxhuar me gjallri".


ヌfar roli duhet t ket vendi juaj?

"ヒsht ajo pr t ciln pyes veten 軼o dit...".


Rrnjt kristian t Europs jan nj problem i vrtet apo falls?

"Rrnjt europiane nuk jan t gjitha kristiane. Inferior, por akoma i gjall, sht shpirti i paganizmit. Do t duhej vrtet nj pyll i tr pr t br inventarin e rrnjve europiane".


Po Islami q zgjerohet n bot, q vjen n shtpin ton?

"Pas batics kristiane q ka pushtuar gjith輒a pr dymij vjet, duket se ka ardhur radha e Islamit. Nuk mund t prjashtohet q pas nja pesdhjet vjetsh Europa t prgatitet t bhet muslimane. Duke pasur parasysh se nqoftse ka Zot, nuk ka ve輳e nj Zot, kjo nuk do t ndryshoj ndonj gj t madhe... Por sht e vrtet se horizontitemporal paraqitet i mbushur me krcnime. Kudo n Europ spikat jotoleranca m gjakatare, nqoftse prgjegjsi religjioz t njrs an dhe tjetrs nuk bjn, deri m tani, nj prpjekje sa serioze, aq dhe kurajoze, pr t caktuar pikat e kontaktit dhe t konvergjencs midis dy feve".


ヒsht e mundshme?

"Ka mundsi q jo. Gjithsesi, llogaria e ciktimave tashm ka filluar. Un jam ateist, nuk sht faji im".


ヌfar mendoni pr raportet midis Europs dhe Shteteve t Bashkuara? Po pr ato me Rusin?

"Europa do t jet gjithmon vartse e Shteteve t Bashkuara. ヒsht fati i saj. Prsa i prket Mosks, duhet pritur pr t msuar se 軫ar zogu do t dal nga veza q po ngro Putini".


Ju duket e knaqshme gjendja e kulturs europiane?

"Pr "spektaklin", n rregull. Pjesa tjetr, shum e trishtuar, shum melankolike...".


Edhe shkrimtart europian?

"Shkruajn, bjn punn e tyre, por do t doja shum t dgjoja zrat e tyre. Ka shum heshtje nga ajo an e Europs".


Keni nj ndrr europiane? Nj frik?

"ヒndrra jo. Frikra, po".

Naki
09-11-05, 21:38
Dorshkrimi prbhet nga 208 flet. ヒsht i shkruar n pergamen dhe i tri sht n gjuhn shqipe. Ndahet n tri trsi: at teologjike, filozofike dhe historike. I gjith teksti sht autograf

S shpejti n botim dorshkrimi i 1210-s me autor Teodor Shkodranin

Zbulimi! Nga arkivat e Vatikanit dokumenti m i vjetr n shqip


Dr.Musa Ahmeti

Esht folur e shkruar, por gjithnj deri tani n form t supozimeve, "duhet" t ket libra, dorshkrime apo dokumente t shkruara n gjuhn shqipe, t cilat jan m t hershme sesa "Formula e pagzimit" nga viti 1462 apo nga libri i par i shtypur n gjuhn shqipe "Meshari" nga viti 1555.

Krkimet nuk kan rreshtur, por rezultatet deri tashi kan munguar. Pothuajse t gjith studiuesit q merren me krkime dhe hulumtime shkencore, kishin shnuar Vatikanin, (Bibliotekn Apostolike apo Arkivin Sekret t Vatikanit), si nj nga vendet ku do t duhej t ruheshin dokumente apo dorshkrime t vjetra n gjuhn shqipe. Nuk ishin gabuar ata q kishin menduar kshtu. Nj studiues i njohur arbresh, Nilo Borgja, i cili botoi edhe nj studim t mrekullueshm pr "Perikopen e Ungjillit" nga shek.XIV, me grafema greke e fjal shqipe, i kishte pohuar gjuhtarit ton t famshm Eqrem ヌabejt, se ishte n rrug t mir t gjente nj dorshkrim m t vjetr se "Formula e pagzimit" dhe se "Meshari". Pr fat t keq, Nilo Borgja vdiq, pa arritur t zbulonte dokumentin apo dorshkimin n fjal. Nj pohim t ngjashm e bn edhe studiuesi i njohur tjetr arbresh, Zef Skiori. Ne, duke ndjekur gjurmt e studiuesve t mhershm, kishim fatin e mir, q n Arkivin Sekret t Vatikanit, t zbulonim nj dorshkrim nga viti 1210 me autor Teodor Shkodranin. Dorshkrimi prbhet nga 208 flet. ヒsht i shkruar n pergamen dhe i tri sht n gjuhn shqipe. Ndahet n tri trsi: at teologjike, filozofike dhe historike. I gjith teksti sht autograf. Autori shnon emrin e mbiemrin e tij si dhe vitin kur e ka mbaruar dorshkrimin. Pr hert t par bhet fjal pr gjuhn shqipe n vitin 1284 (jo 1285 si sht menduar deri m tani), n nj dokument t Arkivit t Dubrovnikut /Raguzs/ nga 14 korriku i viti 1284 ku thuhet: "Dgjova nj z q thrriste n mal n gjuhn shqipe" (Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca). Dshmin e dyt e kemi nga nj autor anonim, q sipas t gjitha gjasave ishte prift i urdhrit domenikan, i cili n vitin 1308, gjat udhtimit npr Ballkan, kur prshkruan Shqiprin dhe shqiptart, ndr t tjera shkruan: "Ktu shqiptart e lartprmendur kan nj gjuh t dalluar prej latinve, grekve e sllavve, kshtuq nuk meren vesh fare me popujt tjer" (Habent enim Albani prefati linguam distanctam a latinis, grecis et slavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus). Dshmia e tret sht ajo e Guljelm Adamit, i cili n vitin 1332 shkroi me porosi t paps Gjon XXII, traktatin "Directorium ad passagium faciendum", duke i br kshtu edhe nj relacion Filipit VI Valua, mbretit t Francs, me titull: "DIRECTORIUM AD PASSAGIUM FACIENDUM (UDHヒZIM PヒR Tヒ KRYER KALIMIN [E DETIT], ku jep t dhna pr Shqiprin dhe shqiptart. Ktu gjejm edhe fjalin e famshme q e bri t njohur n histori: "Dhe megjithse shqiptart kan nj gjuh krejt tjetr dhe t ndryshme nga latint, ata kan shkronjat latine n prdorim dhe n t gjith librat e tyre". Rndsi t ve軋nt ka edhe fakti, se autor i ktij shkrimi sht nj shqiptar nga Shkodra. Pr autorin, Teodor Shkodranin, pos t dhnave q bn vet autori n fund t dorshkrimit, por edhe t tjerave q gjinden n disa dorshkrime q ruhen, pos Arkivit Sekret t Vatikanit, edhe n Bibliotekn Apostolike, pjesa drmuese e t cilave jan t shkruara n gjuhn greke dhe jan t pabotuara, ne kemi edhe njohuri t tjera, disa nga t cilat na i ofroi studiuesi, dr. Moikom Zeqo. Dorshkrimi sht prrgatitur pr botim, sht transkriptuar, transliteruar dhe shoqrohet pr botim, me nj koment dhe analiz shkencore.


(marre nga Gazeta Shqiptare)

Kalt
12-11-05, 15:54
E Shtune, 12 Nentor 2005

NJE KOSOVARE KANDIDATE PER NOBELIN E PAQES

Nje femije, i goditur nga lufta per shkak humbjes se motres dhe vellait, megjithate tash e 6 vite po punon per paqen, tolerancen, bashkejetesen dhe lirine e te gjithe njerezve ne Kosove. Kjo eshte arsyeja per te cilen 17-vjecarja, Fatmire Feka, nga fshati Koshtove i Mitrovices, kete vit ishte gjetur ne mesin e 1000 grave te botes, te cilat u nominuan per cmimin Nobel. Fatmirja, thote se liria e te gjithe njerezve ne Kosove ka qene edhe endrra e vellait dhe motres, te cilet, sic thote ajo, i kishin perpire flaket e luftes dhe ate dite e sot, ata kane mbetur te zhdukur pa gjurme. Ajo, 6 vjet me pare, si femije 11-vjecar ishte perballur me tmerret e luftes.

"E kam perjetuar luften. I kam perjetuar shume gjera te veshtira per shkak se kemi pare edhe kufoma, te vrare. Si femije ne nuk dinim, por nena na thoshte: ata kane fjetur. Ka qene situata e veshtire, jo vetem per mua, por per te gjithe. Dhimbja me e madhe ka qene per motren dhe vellane, sikur m'u nda zemra pergjysem".

Sa e veshtire ti thuash "PO" paqes...

Pas luftes Fatmire Feka dhe familja e saj ishin kthyer ne fshatin e tyre ku kishin gjetur shtepite e djegura dhe sikurse shume kosovare te tjere, ishin strehuar perkohesisht ne objektin e nje fabrike. Fatmirja tha se nuk e kishte ditur kuptimin e paqes, derisa nuk e kishte takuar drejtorin e projektit per paqe ne Kosove te organizates "World Vision", kanadezin Rudi Skalert.

"E shihja qe shkonte here ne jug e here ne veri te Mitrovices dhe nje dite, edhe pse nuk e dija gjuhen angleze, e kishte perkthyesen, e pyeta: Cka po ben, pse po endesh kaq shpejt? Ai me tha: Une po punoj per paqen...Une mbeta...Cka eshte ajo paqe? Nuk e kam ditur". Fatmirja e kishte lutur kanadezin Skalert qe ta ndihmoje per ta mesuar kuptimin e paqes dhe te punoje per te dhe ashtu, si femije 11 vjecar, kishte nisur hapin e pare per krijimin e nje mjedisi paqesor.

"Ka qene shume e veshtire, per mua dhe per prinderit e mi, per shkak se cfare kemi perjetuar gjate asaj kohe te luftes, shumekush nuk ka mundur t'i thote "Po" paqes. Me angazhimin tim, pastaj kam marre pjese ne disa konferenca dhe mbledhje, te cilat jane organizuar ne Kosove. Te gjitha kane qene ne lidhje me paqen, por kane qene per te rriturit. I vetmi femije kam qene une".

Tere angazhimin e saj, Fatmirja e kishte mbajtur fshehur nga familja e saj dhe nga rrethi, per shkak te frikes se do t'ia nderprisnin, sic e quante ajo, punen per paqen. Megjithate ne vitin 2002 projekti i Fatmire Fekes per formimin e klubeve "Femijet per paqen" kishte fituar mundesine e zbatimit dhe ne vitin 2003 ishin formuar 8 klube ne 5 komuna te Kosoves, ku tashme jane pjesemarres rreth 350 femije me perkatesi te ndryshme etnike. Atehere Fatmirja kishte vendosur ta shperfaqe punen e saj.

"Kur kane degjuar kojshite dhe famila, se pari prinderit e mi, thoshin: I ke harruar motren dhe vellane dhe tash po do te na i sjellesh serbet prape ne Kosove. S'po ndien kurrfare dhimbje, sikur mos te kishte humbur askush". I tere ky ballafaqim me rrethin dhe familjen, Fatmiren e kishte vene, sic tha ajo, ne pozite te papershtatshme. "Me ka ndodhur te qaj, shume shume here. Nena nuk i kuptonte disa gjera, keshtu qe babai me tha: si e ke filluar perfundoje. Ti e di, por une nuk te mbeshtes. Edhe pse me kishte thene: nuk te mbeshtes, ai perfshihej prap".

Paqja dhe toleranca ne Kosove, motivi per te jetuar

Keto kundershtime te rrethit nuk ia kishin humbur vullnetin Fatmires qe ta realizonte qellimin e saj, per te cilin, sic tha ajo, kishte dy arsye: "Njera eshte per motren dhe vellane. Ata kane pasur enderr qe te shkollohen, te jetojne ne qetesi, ne liri dhe ne nje vend paqesor. Por per, shkak te luftes dhe zhdukjes se tyre, endrra e tyre nuk ka mundur te realizohet, keshtu qe une jam ajo qe do t'ua vazhdoj endrren e tyre dhe nuk do te ndalem deri ne fund. Arsyeja e dyte, ka qene per te gjithe femijet e Kosoves. Mua me pengonte fakti se te rriturit, gjithmone na thoshin: Ju jini e ardhmja dhe e ardhmja eshte ne duart tua. Une pyesja veten: Pse po me thone e ardhmja eshte ne duart e mia, nderkohe qe nuk me lene te bejne asgje?"

Angazhimit te Fatmires per paqen tashme i jane bashkangjitur edhe vellai dhe motra e saj, nderkaq qe ajo ka krijuar edhe 4 klube te tjera "Te rinjte per paqen", te cilat jane te shtrira ne 4 komuna te Kosoves. Angazhimi i Fatmires qe te marre pjese dhe kontribuoje per krijimin e paqes dhe tolerances ne Kosove, nuk ka kaluar i paverejtshem. Kohe me pare emri i saj ishte ne mesin e 1000 emrave te grave, te nominuara per cmimin Nobel.

"Per shkak se nje femije me zemer te plasur, po punon ne kete drejtim, domethene, per paqe, po mundohet qe ta ndertoje nje Kosove paqesore, nje Kosove ku te gjithe femijet te jene te lire me te gjitha te drejtat e barabarta. Kjo ka qene esenca".

Rreth nje jave me pare, Fatmirja ka mbetur edhe pa babane e saj, i cili, sic tha ajo, vdiq nga sulmi ne zemer dhe iku me mallin se nuk i gjeti dy femijet e zhdukur.

"Pavaresisht se cfare situate te veshtire kam kaluar kur ai ka qene gjalle, edhe pse nuk me ka lene amanet asgje, une do ta marre kete si amanet te tij, se kurre nuk do ta nderpres, per shkak se ai kurre nuk me ka nderprere mua...edhe une nuk do ta nderpres".

Te gjithe ne duhet te bejme nje Kosove te lire dhe me paqe dhe te mos na perseriten fatet sikur i familjes sime dhe shume familjeve kosovare, thote Fatmire Feka duke cituar vargun e kenges "Dikush veshtron mbi mua". "Someone is watching over me, eshte nje kengetare e re e Amerikes, Hilary Duff. Kryesisht kenget i ka per jeten, familjen. Ngjarjen e ka kryesisht sikurse me ate qe i ka ndodhur familjes sime. Une ashtu e marr".


Copyright ゥ KOHA JONE - E perditshme e pavarur Powered by WebPhotoPro

Hajra
21-11-11, 19:55
Presidenti Topi dekoron diplomatin dhe shkrimtarin Ali Asllani (Pas vdekjes), me Urdhrin 哲deri i Kombit

16 Nntor, 2011 |

http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2011/11/dekorimi-150x150.jpg (http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2011/11/dekorimi.jpg)



Presidenti Bamir Topi dekoroi dje paradite n nj ceremoni t ve軋nt e solemne, nj ndr diplomatt e funksionart e par t lart t shtetit shqiptar, atdhetarin e poetin e shquar Ali Asllani (Pas vdekjes), me Urdhrin 哲deri i Kombit. N ceremonin e rastit t zhvilluar n ambientet e Presidencs, ku ishin t pranishm familjar, shkrimtar, personalitete t artit dhe kulturs, pas ekzekutimit t himnit kombtar t Republiks s Shqipris dhe leximit t dekretit, Presidenti Topi u dorzoi familjarve t zotit Ali Asllani urdhrin e lart dhe dekretin prkats, me motivacionin: 天eprimtarit t shquar t Lvizjes Kombtare pr krijimin dhe ndrtimin e shtetit shqiptar, diplomatit patriot dhe poetit lirik q hyri n letrsin shqipe si nj ndr krijuesit e rrall t poezis. Pas marrjes s dekorats, duke shprehur falnderimet pr vlersimin e lart pr babain e tij, zoti Adrian Asllani u shpreh: 哲dihem shum i emocionuar. Shpresoj se do t shprehja dshirn tuaj, t t gjithve juve, duke falnderuar Presidentin e Republiks, zotin Bamir Topi, pr kt nder q na bhet, pr kt vlersim q besoj se u takon t gjithve ju, t gjith kombit shqiptar, sigurisht edhe familjes! Pr mua, edhe pr t gjith ne, sot sht nj dit shum e ve軋nt me vlersimin e figurs s Ali Asllanit, megjithse pas vdekjes, sepse ai gjithmon kishte pritur pr t marr nj vlersim gjat jets, por edhe kjo, pr ne sot sht nj vler. T vlersosh nj figur, sot sht nj vler pr gjith kombin. Un do t doja nj falnderim t ve軋nt t段 bja Shoqris Kulturore 船rita, Klubit 善etro Marko dhe t gjith personaliteteve t artit, t artistve, q patn dhe ideuan bashk me zotin President, dhe menduan kt lloj vlersimi!.